Dá Hai là loại hình dân ca, ca kịch truyền thống đặc sắc của người Nùng ở Thông Huề, Đoài Dương, từng nổi tiếng khắp các huyện miền Đông Cao Bằng và được xem như một trung tâm lan tỏa văn hóa dân gian vùng biên giới. Đây không chỉ là món ăn tinh thần quý báu của nhân dân địa phương mà còn là nét đẹp văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc, được lưu truyền qua nhiều thế hệ cho đến ngày nay
Dá Hai mang đặc trưng của nghệ thuật sân khấu tuồng với hệ thống 10 làn điệu thể hiện nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau của con người như vui tươi, hân hoan, tự tình, than thở hay thư thái. Mỗi làn điệu đều phản ánh đời sống tinh thần, tình cảm và tâm hồn của người dân vùng cao. Trong nghệ thuật biểu diễn Dá Hai còn kết hợp nhiều loại nhạc cụ dân gian như nhị, sáo trúc, trống nhỏ, phách và chũm chọe, tạo nên không gian nghệ thuật độc đáo và giàu cảm xúc.
Khác với nhiều loại hình dân ca khác của tỉnh, Dá Hai đòi hỏi phải có sân khấu để trình diễn. Loại hình nghệ thuật này được hình thành và phát triển từ các hình thức diễn xướng dân gian như Xướng Tiểu chử và Mộc thàu hý (rối đầu gỗ). Ban đầu, nghệ nhân sử dụng các con rối để kể lại những tích truyện cổ thông qua lời hát, tiếng nói và điệu ngâm. Tuy nhiên, do sân khấu rối còn nhiều hạn chế trong việc biểu đạt cảm xúc và xây dựng các vở diễn lớn, các nghệ nhân Thông Huề đã sáng tạo, chuyển từ biểu diễn rối sang sân khấu diễn bằng người thật. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, giúp nghệ thuật Dá Hai trở nên sinh động, hấp dẫn và giàu tính biểu cảm hơn.
Năm 1956, Đội tuồng Dá Hai Thông Huề chính thức được thành lập với nhiều nghệ nhân và diễn viên tài năng, chủ yếu là người dân tộc Nùng tại địa phương. Đội từng biểu diễn nhiều vở nổi tiếng như Tống Trân – Cúc Hoa, Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài, Hoa Mộc Lan tòng quân, Phạm Tải – Ngọc Hoa… và nhận được sự yêu mến của đông đảo công chúng trong tỉnh. Thời kỳ này, Dá Hai phát triển mạnh mẽ, trở thành nét sinh hoạt văn hóa quen thuộc của người dân miền Đông Cao Bằng.
Nguồn: Báo Cao Bằng
Dá Hai is a unique form of traditional folk song and drama of the Nùng people in Thông Huề, Đoài Dương, once famous throughout the eastern districts of Cao Bằng province and considered a center for the dissemination of folk culture in the border region. It is not only a precious spiritual nourishment for the local people but also a beautiful cultural feature deeply rooted in ethnic identity, passed down through many generations to this day
Da Hai is characterized by the art of traditional theater with a system of 10 melodies that express many different emotional states of people such as playfulness, joy, self-love, lamentation or relaxation. Each tune reflects the spiritual, emotional and soul life of the people in the highlands. In the performing arts, Da Hai also combines many types of folk musical instruments such as drums, bamboo flutes, small drums, beats and cymbals, creating a unique and emotional art space.
Unlike many other types of folk songs in the province, Da Hai requires a stage to perform. This type of art was formed and developed from forms of folk performance such as Xuong Tieu Chu and Moc Thieu hy (wooden head). Initially, artisans used puppets to tell ancient stories through lyrics, voices, and melodies. However, because the puppet stage still has many limitations in expressing emotions and building great performances, Thong Hue artists have been creative, switching from puppet performances to real-person performances. This is considered an important turning point, helping Da Hai art become more vivid, attractive and expressive.
In 1956, Da Hai Thong Hue Tuong Team was officially established with many talented artists and actors, mainly the local Nung ethnic group. The team has performed many famous plays such as Tong Tran – Cuc Hoa, Luong Son Ba – Chuc Anh Dai, Hoa Mulan Tong Quan, Pham Do – Ngoc Hoa… and received the love of a large public in the province. During this period, Da Hai developed strongly, becoming a familiar cultural activity of the people of the Eastern Cao Bang.
